De waarde van een oordeel

Het zou toch mooi zijn als je zonder vooroordeel iets of iemand kunt benaderen. Helaas gaat dat niet. Het is onmogelijk om bijvoorbeeld te zeggen: “Ik zie daar een huis.” Het wordt meteen een leuk huis, een mooi huis, een romantisch huis, een vul-zelf-maar-iets-in huis, etc.
Dat zit nu eenmaal in de mens ingebakken. We kunnen niet iets zien of meemaken zonder er meteen een waarde aan te geven, of zoals het ook heet, het in een hokje stoppen. Hokjes maken de wereld eenvoudiger. Op basis wat we in het verleden hebben meegemaakt, hebben we een oordeel gevormd en daarmee delen we de wereld in. Gemakkelijk en overzichtelijk. Dan hoef je niet zo veel meer na te denken als je in een soortgelijke toestand komt. Want die lijkt zoveel op die uit het verleden, dus zal het wel hetzelfde zijn.
Ooit een slechte auto van een bepaald merk gekocht? Dan zullen alle andere auto’s van dat merk ook wel slecht zijn.
Een keer goed gegeten in een restaurant? Dan zal het de volgende keer daar ook wel weer goed zijn. Problemen gehad met een buitenlander? Dan zijn ze allemaal vervelend.
Oordelen versterken elkaar. Het is heel moeilijk om een bepaalde mening die zich vast heeft gezet om te buigen. En daar hebben ze ook een mooi woord voor: startershouding. De eerste indruk is de belangrijkste wordt er gezegd. En dat is ook zo.
Hoe jij in pakweg de eerste minuten op iemand anders overkomt kan je nog erg lang achterna zitten. Ook al doe je er van alles aan om te laten zien dat die eerste indruk misschien niet de juiste was. En hoe komt dat?
Tja, mensen veranderen niet graag van mening. Dat kost energie en je moet -bewust of onbewust- jezelf ongelijk geven. Nou! Wie wil dat nu doen?
Maar het kan nog erger. Dat je ergens een mening over hebt (en dan laat ik in het midden of die nu goed of slecht is) is niet erg. Iedereen heeft overal een mening over (en ik ook, anders zou ik dit nu niet typen. ) maar het wordt vooral lastig als je de mening of (voor)oordeel overneemt. Hoe vaak is het wel niet voorgekomen dat je iemand niet mag omdat je gehoord (!) hebt dat die persoon lastig, vervelend, arrogant, of wat dan ook is? Hoe vaak heb je wel niet gehoord dat je zus-of-zo absoluut niet moet kopen omdat het een slecht merk is?
En hoe vaak neem je een mening over zonder bij jezelf stil te staan of het eigenlijk ook jouw mening is?
Nu word ik persoonlijk niet warm of koud of een auto, restaurant, krant, computer, mobiele telefoon, hotel, tuincentrum of iets dergelijks beter is dan een andere. Maar in het beoordelen van vrienden, kennissen en mensen kan ik mij niet laten leiden door de woorden van anderen (behalve als het gaat over directeuren en stafmedewerkers). Want iedereen verdient een eerste, tweede, derde, vierde kans. En daarmee ga ik door, net zolang totdat ik zeker weet dat ik die ander ken zoals hij gekend wil worden.

Het zou toch mooi zijn als je zonder vooroordeel iets of iemand kunt benaderen. Helaas gaat dat niet. Het is onmogelijk om bijvoorbeeld te zeggen: “Ik zie daar een huis.” Het wordt meteen een leuk huis, een mooi huis, een romantisch huis, een vul-zelf-maar-iets-in huis, etc.
Dat zit nu eenmaal in de mens ingebakken. We kunnen niet iets zien of meemaken zonder er meteen een waarde aan te geven, of zoals het ook heet, het in een hokje stoppen. Hokjes maken de wereld eenvoudiger. Op basis wat we in het verleden hebben meegemaakt, hebben we een oordeel gevormd en daarmee delen we de wereld in. Gemakkelijk en overzichtelijk. Dan hoef je niet zo veel meer na te denken als je in een soortgelijke toestand komt. Want die lijkt zoveel op die uit het verleden, dus zal het wel hetzelfde zijn.
Ooit een slechte auto van een bepaald merk gekocht? Dan zullen alle andere auto’s van dat merk ook wel slecht zijn.
Een keer goed gegeten in een restaurant? Dan zal het de volgende keer daar ook wel weer goed zijn. Problemen gehad met een buitenlander? Dan zijn ze allemaal vervelend.
Oordelen versterken elkaar. Het is heel moeilijk om een bepaalde mening die zich vast heeft gezet om te buigen. En daar hebben ze ook een mooi woord voor: startershouding. De eerste indruk is de belangrijkste wordt er gezegd. En dat is ook zo.
Hoe jij in pakweg de eerste minuten op iemand anders overkomt kan je nog erg lang achterna zitten. Ook al doe je er van alles aan om te laten zien dat die eerste indruk misschien niet de juiste was. En hoe komt dat?
Tja, mensen veranderen niet graag van mening. Dat kost energie en je moet -bewust of onbewust- jezelf ongelijk geven. Nou! Wie wil dat nu doen?
Maar het kan nog erger. Dat je ergens een mening over hebt (en dan laat ik in het midden of die nu goed of slecht is) is niet erg. Iedereen heeft overal een mening over (en ik ook, anders zou ik dit nu niet typen. ) maar het wordt vooral lastig als je de mening of (voor)oordeel overneemt. Hoe vaak is het wel niet voorgekomen dat je iemand niet mag omdat je gehoord (!) hebt dat die persoon lastig, vervelend, arrogant, of wat dan ook is? Hoe vaak heb je wel niet gehoord dat je zus-of-zo absoluut niet moet kopen omdat het een slecht merk is?
En hoe vaak neem je een mening over zonder bij jezelf stil te staan of het eigenlijk ook jouw mening is?
Nu word ik persoonlijk niet warm of koud of een auto, restaurant, krant, computer, mobiele telefoon, hotel, tuincentrum of iets dergelijks beter is dan een andere. Maar in het beoordelen van vrienden, kennissen en mensen kan ik mij niet laten leiden door de woorden van anderen (behalve als het gaat over directeuren en stafmedewerkers). Want iedereen verdient een eerste, tweede, derde, vierde kans. En daarmee ga ik door, net zolang totdat ik zeker weet dat ik die ander ken zoals hij gekend wil worden.