Tag Archive for crisis

“ Ik heb geen stress!”, schreeuwde hij nonchalant

Een van de meest interessante vragen blijft toch wel of de kennis die we ooit op school, in een leslokaal, hebben opgedaan ook echt bruikbaar is in het echte leven. Of dat sommige zaken die we geleerd hebben ooit nog nuttig blijken te zijn.

Natuurlijk heb je zaken die puur praktisch zijn (auto’s besturen, een muurtje metselen of een wankel tafeltje rechtzetten) en puur filosofische, of academische zaken (vragen over leven en dood, het succes van de Harry Potter-reeks en lokale politiek).

Dan ga je je toch afvragen dat als je zoveel zaken hebt geleerd die eigenlijk helemaal niet nuttig bleken te zijn in het echte leven, jij dan toch ook niet de enige kan zijn? Bereidt het onderwijs ons wel genoeg voor op problemen die nooit behandeld zijn in een klaslokaal? Ach ja, men kan de schouders ophalen en denken dat er altijd wel experts zijn die weten waar ze mee bezig zijn. En dat vind ik dan weer een verontrustende gedachte. Wat als iedereen dat nu denkt? Inclusief de zogenaamde experts? Dan krijg je zo’n typische cirkel van vertrouwen: persoon A denkt dat persoon B het wel weet. Persoon B denkt dat persoon C het weet. En persoon C denkt dan dat persoon A alles onder controle heeft. Vervang gerust de personen door overheden, banken, ministers en psychologen.

Soms hoor je de experts verklaringen geven (meestal in het openbaar en dat maakt het dubbel zo erg) van gebeurtenissen die ze zelf niet voorspeld hadden en zelf niet hadden zien aankomen. Jawel, dan denken we natuurlijk aan de kredietcrisis. En ja, verklaringen genoeg. Maar allemaal achteraf.

Logisch ook, want zulke ernstige zaken zijn erg moeilijk te voorspellen. Net zoals elke crisis overigens. Ook in je persoonlijke leven. Een relatie die wordt verbroken, een auto ongeluk, of een serveerster die hete koffie in je schoot morst. Allemaal onverwachts, maar achteraf goed verklaarbaar.

Niks is 100% te voorspellen, maar het wordt makkelijker als iets al vaker is opgetreden. Hoe vaker iets in het verleden heeft plaatsgevonden, hoe meer informatie je hebt om een uitspraak te kunnen doen over wanneer het nog een keer zou kunnen gebeuren. Dat wil dus niet zeggen dat je, als je maar genoeg informatie hebt, kunt roepen dat het komende voetbalseizoen nog voorspelbaarder is dan het vorige.

En dan kom ik toch weer terug op de kredietcrisis. Waarom denken we dat het volgende keer niet meer gaat gebeuren? Simpel, omdat we ons baseren op de ervaringen uit het verleden. Daarom hebben de banken een stresstest opgericht. Deze geeft aan hoe sterk een bank zou staan als er weer een crisis optreedt.

Ja, ja.

En ze baseren zich dan ook op gegevens uit het verleden. Wat denken ze wel niet, die financiële experts? Als ze dezelfde stresstest hadden gedaan vlak voor de crisis, dan waren ze er allemaal florissant uitgekomen. Waarom? Omdat we nog nooit eerder een dergelijke financiële dip hadden meegemaakt! Dus waren we niet voorbereid en hadden we ook geen voorspelling kunnen doen. Of, zoals de experts het graag zeggen: de financiële modellen van persoon A, B of C klopten niet.

Een crisis zoals we net hebben gehad en waar we nu nog onze wonden van aan het likken zijn, is zo gigantisch zeldzaam dat we ze gewoonweg niet in kunnen schatten. Of te wel: hoe zeldzamer een gebeurtenis, hoe groter de fout die we maken bij inschattingen.

Na het bijna-faillisement van Griekenland gaan de banken de overheden meehelpen om te zorgen dat andere landen niet meer zo in de problemen kunnen komen. Weer iets wat nog nooit is gedaan, en waar dus niks over te zeggen valt wat daar de consequenties van zullen zijn.

Het is niet erg om grote risico’s te nemen op momenten waar de gevolgen niet groot zijn. Maar op andere momenten is voorzichtigheid geboden. En luister dan niet naar experts, maar naar je eigen gevoel en verstand. Dat zou je in de liefde toch ook doen? Of bij het bestellen van gloeiend hete koffie?

Een van de meest interessante vragen blijft toch wel of de kennis die we ooit op school, in een leslokaal, hebben opgedaan ook echt bruikbaar is in het echte leven. Of dat sommige zaken die we geleerd hebben ooit nog nuttig blijken te zijn.

Natuurlijk heb je zaken die puur praktisch zijn (auto’s besturen, een muurtje metselen of een wankel tafeltje rechtzetten) en puur filosofische, of academische zaken (vragen over leven en dood, het succes van de Harry Potter-reeks en lokale politiek).

Dan ga je je toch afvragen dat als je zoveel zaken hebt geleerd die eigenlijk helemaal niet nuttig bleken te zijn in het echte leven, jij dan toch ook niet de enige kan zijn? Bereidt het onderwijs ons wel genoeg voor op problemen die nooit behandeld zijn in een klaslokaal? Ach ja, men kan de schouders ophalen en denken dat er altijd wel experts zijn die weten waar ze mee bezig zijn. En dat vind ik dan weer een verontrustende gedachte. Wat als iedereen dat nu denkt? Inclusief de zogenaamde experts? Dan krijg je zo’n typische cirkel van vertrouwen: persoon A denkt dat persoon B het wel weet. Persoon B denkt dat persoon C het weet. En persoon C denkt dan dat persoon A alles onder controle heeft. Vervang gerust de personen door overheden, banken, ministers en psychologen.

Soms hoor je de experts verklaringen geven (meestal in het openbaar en dat maakt het dubbel zo erg) van gebeurtenissen die ze zelf niet voorspeld hadden en zelf niet hadden zien aankomen. Jawel, dan denken we natuurlijk aan de kredietcrisis. En ja, verklaringen genoeg. Maar allemaal achteraf.

Logisch ook, want zulke ernstige zaken zijn erg moeilijk te voorspellen. Net zoals elke crisis overigens. Ook in je persoonlijke leven. Een relatie die wordt verbroken, een auto ongeluk, of een serveerster die hete koffie in je schoot morst. Allemaal onverwachts, maar achteraf goed verklaarbaar.

Niks is 100% te voorspellen, maar het wordt makkelijker als iets al vaker is opgetreden. Hoe vaker iets in het verleden heeft plaatsgevonden, hoe meer informatie je hebt om een uitspraak te kunnen doen over wanneer het nog een keer zou kunnen gebeuren. Dat wil dus niet zeggen dat je, als je maar genoeg informatie hebt, kunt roepen dat het komende voetbalseizoen nog voorspelbaarder is dan het vorige.

En dan kom ik toch weer terug op de kredietcrisis. Waarom denken we dat het volgende keer niet meer gaat gebeuren? Simpel, omdat we ons baseren op de ervaringen uit het verleden. Daarom hebben de banken een stresstest opgericht. Deze geeft aan hoe sterk een bank zou staan als er weer een crisis optreedt.

Ja, ja.

En ze baseren zich dan ook op gegevens uit het verleden. Wat denken ze wel niet, die financiële experts? Als ze dezelfde stresstest hadden gedaan vlak voor de crisis, dan waren ze er allemaal florissant uitgekomen. Waarom? Omdat we nog nooit eerder een dergelijke financiële dip hadden meegemaakt! Dus waren we niet voorbereid en hadden we ook geen voorspelling kunnen doen. Of, zoals de experts het graag zeggen: de financiële modellen van persoon A, B of C klopten niet.

Een crisis zoals we net hebben gehad en waar we nu nog onze wonden van aan het likken zijn, is zo gigantisch zeldzaam dat we ze gewoonweg niet in kunnen schatten. Of te wel: hoe zeldzamer een gebeurtenis, hoe groter de fout die we maken bij inschattingen.

Na het bijna-faillisement van Griekenland gaan de banken de overheden meehelpen om te zorgen dat andere landen niet meer zo in de problemen kunnen komen. Weer iets wat nog nooit is gedaan, en waar dus niks over te zeggen valt wat daar de consequenties van zullen zijn.

Het is niet erg om grote risico’s te nemen op momenten waar de gevolgen niet groot zijn. Maar op andere momenten is voorzichtigheid geboden. En luister dan niet naar experts, maar naar je eigen gevoel en verstand. Dat zou je in de liefde toch ook doen? Of bij het bestellen van gloeiend hete koffie?

Over diëten, langzaam naar je werk lopen en het nut van stress op zondagochtend

Je kunt het zo gek niet noemen, of we hebben het in overvloed: eten, vrije tijd, elektronische snufjes, stress en social media (waarbij het een onvermijdelijk voortvloeit uit het ander).

Eigenlijk is het helemaal niet zo gezond om alleen maar overvloed te hebben. Daar zijn we helemaal niet op gebouwd. Niet geestelijk, maar ook niet lichamelijk.

Neem nu het menselijk lichaam. Omdat wij toch redelijk aan de top van de voedselketen staan (alleen bankiers en grootaandeelhouders staan nog boven ons) is het onvermijdelijk dat er perioden van schaarste en perioden van overvloed zijn. Deze wisselen elkaar af. De ene keer zijn er te weinig prooidieren en de andere keer (voor de vegetariërs) is de oogst mislukt. We zijn er dus, evolutionair, op gebouwd dat we met overvloed en met honger te maken hebben.

En toch hameren alle diëtisten, doktoren en fitnessfreaks erop dat je regelmatig moet eten en dat minstens drie keer per dag. Raar, want is dat ooit wel eens onderzocht of dit echt zo gezond is?

Waarom niet gewoon perioden van vasten afwisselen met gigantische schranspartijen?

En nu ik het toch daarover heb: wat is er dan zo goed aan regelmatig sporten?

Ik denk dat onze voorouders eigenlijk nooit veel zware stenen hoefden te tillen. Ja, misschien een keer in de 25 jaar of zo, als ze weer eens een groot monument moesten bouwen. Maar voor de rest? Voor de rest zaten ze lekker met hun blote kont in het gras elkaar te vlooien. Er was echt niemand in het pre-historie die elke donderdagavond drie uur ging joggen en op vrijdagavond nog een uurtje fitnessen onder het toeziend oog van een mammoet als personal trainer.

We deden het toen rustig aan: soms heel erg hard rennen (om te zorgen dat je kon eten, of zelf niet gegeten werd) en voor de rest liepen we een beetje doelloos rond (zoals zoveel ambtenaren heden ten dagen nog plachten te doen).

Uit onderzoek is zelfs gebleken dat lange wandelingen afgewisseld met korte perioden van intensieve oefeningen erg gezond is.

Kern van dit alles is dus dat je beter tijden van rust kunt afwisselen met tijden van inspanning.

Jawel, dit geldt ook voor stress: het is beter je ergens godsgruwelijk druk over te maken en dan vrolijk overboord te gooien dan je een klein beetje zorgen maken, en dat lang achter elkaar. Langdurige doffe stress is uitermate schadelijk. Probeer dit zo veel mogelijk te vermijden. Vertel daarentegen aan je beste vriend dat je als de dood bent voor Aziatische slangen. Met een beetje geluk vindt je zo’n mooi exemplaar op een avond in je bed. Dat ontbrak nog net in je leven. Die heilzame werking van acute stress.

Pas dus op voor kunstmatig gecreëerde omgevingen die stabiliteit hoog in het vaandel hebben. Alle ingrepen in de (menselijke) natuur om regelmaat te creëren hebben een risico in zich. Het maakt ons kwetsbaar. Antibiotica toedienen wanneer het niet nodig is, landen met gigantische schulden uit de brand helpen, enzovoort, enzovoort. Wanneer je iets kunstmatig belangrijker en groter maakt en niet in een vroeg stadium plat slaat, als het niet in staat blijkt stress te overleven, wordt het alleen maar kwetsbaarder. De menselijke geest vindt het ook duivels interessant om aan alle kwetsbare zaken meer belangrijkheid toe te schrijven.

De economie is daar een mooi voorbeeld van, totdat we gaan realiseren dat geld gewoon een symbolische, door alle partijen onderschreven, illusie is.

(met bijzonder veel dank aan Nassim Nicholas Taleb)

Je kunt het zo gek niet noemen, of we hebben het in overvloed: eten, vrije tijd, elektronische snufjes, stress en social media (waarbij het een onvermijdelijk voortvloeit uit het ander).

Eigenlijk is het helemaal niet zo gezond om alleen maar overvloed te hebben. Daar zijn we helemaal niet op gebouwd. Niet geestelijk, maar ook niet lichamelijk.

Neem nu het menselijk lichaam. Omdat wij toch redelijk aan de top van de voedselketen staan (alleen bankiers en grootaandeelhouders staan nog boven ons) is het onvermijdelijk dat er perioden van schaarste en perioden van overvloed zijn. Deze wisselen elkaar af. De ene keer zijn er te weinig prooidieren en de andere keer (voor de vegetariërs) is de oogst mislukt. We zijn er dus, evolutionair, op gebouwd dat we met overvloed en met honger te maken hebben.

En toch hameren alle diëtisten, doktoren en fitnessfreaks erop dat je regelmatig moet eten en dat minstens drie keer per dag. Raar, want is dat ooit wel eens onderzocht of dit echt zo gezond is?

Waarom niet gewoon perioden van vasten afwisselen met gigantische schranspartijen?

En nu ik het toch daarover heb: wat is er dan zo goed aan regelmatig sporten?

Ik denk dat onze voorouders eigenlijk nooit veel zware stenen hoefden te tillen. Ja, misschien een keer in de 25 jaar of zo, als ze weer eens een groot monument moesten bouwen. Maar voor de rest? Voor de rest zaten ze lekker met hun blote kont in het gras elkaar te vlooien. Er was echt niemand in het pre-historie die elke donderdagavond drie uur ging joggen en op vrijdagavond nog een uurtje fitnessen onder het toeziend oog van een mammoet als personal trainer.

We deden het toen rustig aan: soms heel erg hard rennen (om te zorgen dat je kon eten, of zelf niet gegeten werd) en voor de rest liepen we een beetje doelloos rond (zoals zoveel ambtenaren heden ten dagen nog plachten te doen).

Uit onderzoek is zelfs gebleken dat lange wandelingen afgewisseld met korte perioden van intensieve oefeningen erg gezond is.

Kern van dit alles is dus dat je beter tijden van rust kunt afwisselen met tijden van inspanning.

Jawel, dit geldt ook voor stress: het is beter je ergens godsgruwelijk druk over te maken en dan vrolijk overboord te gooien dan je een klein beetje zorgen maken, en dat lang achter elkaar. Langdurige doffe stress is uitermate schadelijk. Probeer dit zo veel mogelijk te vermijden. Vertel daarentegen aan je beste vriend dat je als de dood bent voor Aziatische slangen. Met een beetje geluk vindt je zo’n mooi exemplaar op een avond in je bed. Dat ontbrak nog net in je leven. Die heilzame werking van acute stress.

Pas dus op voor kunstmatig gecreëerde omgevingen die stabiliteit hoog in het vaandel hebben. Alle ingrepen in de (menselijke) natuur om regelmaat te creëren hebben een risico in zich. Het maakt ons kwetsbaar. Antibiotica toedienen wanneer het niet nodig is, landen met gigantische schulden uit de brand helpen, enzovoort, enzovoort. Wanneer je iets kunstmatig belangrijker en groter maakt en niet in een vroeg stadium plat slaat, als het niet in staat blijkt stress te overleven, wordt het alleen maar kwetsbaarder. De menselijke geest vindt het ook duivels interessant om aan alle kwetsbare zaken meer belangrijkheid toe te schrijven.

De economie is daar een mooi voorbeeld van, totdat we gaan realiseren dat geld gewoon een symbolische, door alle partijen onderschreven, illusie is.

(met bijzonder veel dank aan Nassim Nicholas Taleb)